दलविहीन स्थानीय तहको प्रस्ताव पारित गर्ने रास्वपा अहिले उम्मेदवार खोज्दै

सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले आफ्नो प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट स्थानीय तहलाई दलविहीन बनाउने प्रस्ताव पारित गरेको थियो। स्थानीय तहको निर्वाचनमा राजनीतिक दलको प्रत्यक्ष प्रभाव कम गर्ने र उम्मेदवारलाई व्यक्तिको क्षमता, योग्यता तथा स्थानीय लोकप्रियताका आधारमा प्रतिस्पर्धा गराउने विषयलाई रास्वपाले आफ्नो राजनीतिक बहसको महत्वपूर्ण एजेन्डाका रूपमा अघि सारेको थियो। तर, अहिले भने यही पार्टी स्थानीय तह निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै ‘क्यान्डिडेट क्लब’मार्फत उम्मेदवार खोज्ने अभियानमा जुटेको छ। रास्वपाको पछिल्लो तयारीले पार्टीको नीति र व्यवहारबीचको सम्बन्धबारे प्रश्न उठाएको छ। एकातिर स्थानीय तहमा दलीय राजनीति अन्त्य गर्नुपर्ने प्रस्ताव पारित गर्ने र अर्कोतर्फ आफ्नै पार्टीका तर्फबाट स्थानीय तहका सम्भावित उम्मेदवार खोज्ने अभ्यासले राजनीतिक वृत्तमा बहस सिर्जना गरेको छ।‘क्यान्डिडेट क्लब’मार्फत स्थानीय तहमा उम्मेदवार बन्न इच्छुक व्यक्तिहरूलाई जोड्ने, उनीहरूको क्षमता र राजनीतिक सम्भावना बुझ्ने तथा आगामी निर्वाचनका लागि सम्भावित उम्मेदवार पहिचान गर्ने रास्वपाको तयारी देखिन्छ। यसले पार्टी स्थानीय तहको निर्वाचनमा संगठन विस्तार र उम्मेदवार व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राखेर अघि बढिरहेको संकेत गर्छ।तर, यहीँबाट मुख्य प्रश्न उठ्छ यदि स्थानीय तहलाई दलविहीन बनाउने नीति रास्वपाको स्पष्ट राजनीतिक धारणा हो भने, पार्टीको संरचनामार्फत स्थानीय तहका उम्मेदवार खोज्नुको उद्देश्य के हो? दलविहीन स्थानीय तहको अवधारणा कार्यान्वयन भएमा उम्मेदवारहरू स्वतन्त्र रूपमा चुनाव लड्ने व्यवस्था हुनुपर्ने हो। त्यस्तो अवस्थामा पार्टीले उम्मेदवार पहिचान र छनोटका लागि ‘क्यान्डिडेट क्लब’ सञ्चालन गर्नु नीतिगत रूपमा कसरी बुझ्ने भन्ने प्रश्न स्वाभाविक रूपमा उठ्छ।अर्कोतर्फ, रास्वपाले दलविहीन स्थानीय तहको प्रस्तावलाई दीर्घकालीन राजनीतिक सुधारको अवधारणाका रूपमा अघि सारेको हो भने अहिलेको ‘क्यान्डिडेट क्लब’लाई पार्टी संगठन विस्तार तथा सम्भावित उम्मेदवार पहिचान गर्ने पूर्वतयारीका रूपमा व्याख्या गर्न सकिन्छ। अर्थात्, स्थानीय तहमा दलको औपचारिक चुनाव चिह्न नरहे पनि पार्टीले विचार, नीति र नेतृत्वका आधारमा उम्मेदवारलाई सहयोग गर्ने रणनीति अपनाउन सक्ने सम्भावना रहन्छ।रास्वपाको यो अभ्यासले नेपालको स्थानीय राजनीतिमा दलको भूमिकाबारे पनि नयाँ बहस जन्माएको छ। स्थानीय तहमा विकास, सेवा प्रवाह र जनप्रतिनिधिको व्यक्तिगत क्षमता महत्वपूर्ण हुने भए पनि राजनीतिक दलहरूले उम्मेदवार छनोट, प्रचार–प्रसार र संगठन परिचालनमा ठूलो भूमिका खेल्दै आएका छन्। त्यसैले स्थानीय तहलाई दलविहीन बनाउने प्रस्ताव व्यवहारमा कसरी लागू हुन्छ भन्ने प्रश्न अझै महत्वपूर्ण छ।रास्वपाले भने आफ्नो नीति र अहिलेको उम्मेदवार खोजी अभियानबीच कुनै विरोधाभास नरहेको स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिन्छ। महाधिवेशनको प्रस्तावको वास्तविक आशय, ‘क्यान्डिडेट क्लब’को संरचना र त्यसबाट छनोट हुने व्यक्तिको आगामी निर्वाचनमा भूमिका स्पष्ट भएमा मात्र पार्टीको पछिल्लो कदमलाई बुझ्न सहज हुनेछ। यसर्थ, रास्वपाको ‘क्यान्डिडेट क्लब’ अहिले केवल उम्मेदवार खोज्ने अभियान मात्र हो वा दलविहीन स्थानीय तहको अवधारणालाई नयाँ ढंगले कार्यान्वयन गर्ने रणनीतिक तयारी हो—यसको जवाफ आगामी राजनीतिक गतिविधिले दिनेछ। तर महाधिवेशनको निर्णय र अहिलेको अभ्यासबीच देखिएको यो अन्तरले भने रास्वपाको स्थानीय तहसम्बन्धी नीतिमाथि बहस सुरु गरिसकेको छ ।